TransInfo

InfoBus

InfoRail

InfoTram

InfoBike

InfoAir

InfoShip

  • Start
  • rejestracja
Konto użytkownika
Aby korzystać z konta użytkownika musisz się najpierw zalogować.
Jeśli nie posiadasz jeszcze swojego konta - zarejestruj sie już teraz!

Podstawowe dane


Informacja dostępna dla wszystkich użytkowników systemu|







Dane szczegółowe














Minimum jedna opcja musi być wybrana
turystyczne


organizator, pośrednik
Kontakt dostępny dla wszystkich użytkowników systemu



Profile społecznościowe




Informacje o przewoźniku
Załącz dokumenty
Opis jak co działa

Oświadczam iż zapoznałem się regulaminem serwisu


WYCZYŚĆ FORMULARZ
ZATWIERDŹ
Podstawowe dane


Informacja dostępna dla wszystkich użytkowników systemu|







Dane szczegółowe













Kontakt dostępny dla wszystkich użytkowników systemu



Profile społecznościowe




Informacje o biurze podróży
Załącz dokumenty
Opis jak co działa

Oświadczam iż zapoznałem się regulaminem serwisu


WYCZYŚĆ FORMULARZ
ZATWIERDŹ
Podstawowe dane











Profile społecznościowe



Dodatkowe informacje o użytkowniku

Oświadczam iż zapoznałem się regulaminem serwisu


WYCZYŚĆ FORMULARZ
ZATWIERDŹ
Podstawowe dane


Zamawiam darmowy newsletter


Oświadczam iż zapoznałem się regulaminem serwisu


ZATWIERDŹ

Dziękujemy za rejestrację

Wiadomość z potwierdzeniem oraz szczegółami została wysłana na adres e-mail podany przy wypełnianiu zlecenia.


ZAREJESTRUJ SIĘ

InfoRail

InfoBike

Konstal 13N - krok milowy tramwajów w Polsce
Jacek Pudło - Opublikowano: 05.01.2013 20:31:20 10 komentarzy
Konstal 13N - krok milowy tramwajów w Polsce

Z okazji pożegnania warszawskich tramwajów 13N warto przyjrzeć się historii tego modelu oraz nowości technicznych, jakie przyniósł ze sobą.

W latach 30. XX wieku, w erze upadku tramwajów w USA, stowarzyszenie dyrektorów przedsiębiorstw tramwajowych (Presidents’Conference Committee –stąd PCC) opracowało koncepcję nowego pojazdu, który dzięki ulepszonym rozwiązaniom technicznym miał zapewnić przewagę tramwajów nad samochodami. Pojazd wyposażono w mocne silniki, automatyczny rozrusznik zapewniający płynną jazdę, efektywne hamulce i skrętne wózki. Nadwozie było długie i pojemne. Szczególną częścią pojazdu był rozrusznik bębnowy Westinghouse z 99 pozycjami. Tramwaje PCC były budowane przez firmy St. Louis i Pullman.

W czasie II wojny światowej i krótko po niej licencję PCC zakupiły firmy La Brugeoise et Nivelles z Belgii oraz ČeskomoravskáKolben-Daněk (później ČKD Tatra) z Czechosłowacji. W 1952 r. w ČKD skonstruowano tramwaj Tatra T1. Dwa egzemplarze tego modelu trafiły w 1955 r. do Warszawy. Komunikacja tramwajowa w polskiej stolicy opierała się wówczas na przedwojennych typach licznych literowanych serii –dwuosiowych wagonów z doczepami, z rozruchem bezpośrednim za pomocą ręcznego nastawnika, serii od A do K, oraz powojennego modelu N. Tramwaje posiadały wnętrze z przedsionkami, z szerokimi siedziskami lub ławkami po obu stronach. Model T1 przedstawiał się przy nich zupełnie odmiennie –cechowało go opływowe, przeszklone nadwozie z przestronnym wnętrzem, osadzone na dwuosiowych wózkach z 2 silnikami każdy.

Tramwaj T1 odwzorowano w polskiej wytwórni Konstal w Chorzowie, gdzie opracowano polski odpowiednik. Z braku odpowiedniego producenta w kraju, aparaturę elektryczną zakupiono w belgijskiej firmie ACEC. Dokonano zestrojenia belgijskiej aparatury i polskich silników.



Zdjęcia: Ekspress Wieczorny, nr 237, 1959 r.

Testy pojazdu skrócono do minimum, tak iż pierwszy 13N trafił do Warszawy w 1959 r. Był to jeden z licznych przypadków w historii peerelowskiej techniki, gdy niedopracowany jeszcze pojazd kierowano do produkcji seryjnej (inne przykłady to San H-01 i Jelcz PR110U). Pierwszy egzemplarz z numerem 503 testowano jedynie 5 miesięcy.

Jako priorytet postawiono wymianę całości warszawskiego taboru na nowe pojazdy „szybkobieżne”, gdyż tak określano 13N. Nowy tramwaj ze względu na mocne silniki i automatyczny rozruch w istocie był bardzo szybki, nawet w zestawieniu z ówczesnymi samochodami osobowymi –Warszawa M-20 czy też Syrena.

O tramwaju w 1958 r. w warszawskiej prasie pisano, że będzie mógł pomieścić 93 osoby wygodnie, a 165 „tradycyjnie”. Pojazd miał osiągać szybkość 65 km/h wobec 40 km/h dla dotychczasowych pojazdów. System hamulcowy był podwójny i miał opierać się na hamulcach tarczowych i szynowych. Miejsc siedzących miało być jedynie 21, gdyż większość przestrzeni była przeznaczona dla podróżujących na stojąco. Tramwaj miał drzwi tylko z jednej strony. Przewidziano miejsce dla konduktora. Pełny rozruch miał trwać jedynie 15 sekund, a droga hamowania przy 60 km/h miała wynosić tylko 15 metrów (dla porównania, Warszawa M-20 rozpędzała się do setki przez 45 s).

Tramwaje okazały się zawodne w eksploatacji, a dopracowanie ich konstrukcji pod kątem niezawodności zajęło blisko dziesięć lat. Dodatkowo, warszawska komunikacja tramwajowa cierpiała na częste zerwania sieci trakcyjnej, w wyniku stosowania oszczędnościowego drutu stalowo-aluminiowego w miejsce miedzianego.

W tym czasie, tabor tramwajowy w innych miastach stawał się coraz bardziej przestarzały i nie nadążał za rozwojem miast i zwiększonymi potrzebami komunikacyjnymi. Szło to w parze ze znikomą produkcją samochodów osobowych. W 1969 r. wykonano ostatni egzemplarz 13N, po wyprodukowaniu 836 sztuk, z których zaledwie kilka nie trafiło do Warszawy. Zakłady w Konstalu przestawiły się na produkcję modelu 102N i następnie 102Na. Tramwaj ten bazował na 13N, lecz był przegubowy i posiadał rozrząd stycznikowy pośredni.

Po upowszechnieniu w Warszawie i dopracowaniu konstrukcji, tramwaje 13N zapewniły szybką i wydajną komunikację tramwajową. Pojazdy łączono powszechnie w składy, a rzadziej w trójskłady.

Charakterystyczną cechą tramwaju 13N okazała się dwustopniowa przekładnia, która w wyniku zużycia eksploatacyjnego pracowała z donośnym wyciem.

Następcą tramwaju 13N, przejmującym koncepcję konstrukcyjną, był tramwaj 105N. W nowym modelu największą różnicą było kanciaste, obficie przeszklone, czterodrzwiowe nadwozie. Model 105N, modyfikacja 105Na i wąskotorowa wersja 805Na w wyniku zmasowanej produkcji w drugiej połowie lat 70. i w latach 80., do dziś stanowią podstawę taboru tramwajowego w licznych polskich miastach.

Dzień 31 grudnia 2011 r. zakończył epokę w polskiej komunikacji tramwajowej. Wycofanie tramwajów 13N to symboliczny moment. Produkowane później przegubowe tramwaje 102N i 102Na, przypominające pojazdy koncepcji PCC, zostały już wcześniej wycofane z eksploatacji. Z końcem 2012 r. z polskich ulic znikła charakterystyczna, obła bryła karoserii, nawiązująca do pierwotnego konceptu z lat 30. Nie mniej jednak niegdyś przyszłościowa technologia nadal pozostaje w eksploatacji w podwoziach licznych tramwajów serii 105Na i 805Na.
Spodobał Ci się ten artykuł? To polub nas na

Sprawdź też:
13N
Konstal
TW
Warszawa
  • Michał – 07.01.2013

    "...31 grudnia 2011 r. zakończył epokę w polskiej komunikacji tramwajowej...." Kto zakończył, 13N?

  • zUk – 07.01.2013

    Szkoda. Skończyła się pewna epoka. Bardzo lubiłem ten typ tramwaju. Wiele razy podróżowałem do mojej rodziny linią nr 4 z praskiego przystanku Czterech Śpiących w stronę Mokotowa a później do szkoły FSO. Pamiętam też ten model tramwaju jako jeżdżąca reklama radia Zet. Były w nich zamocowane głośniki. W czasie jazdy ciężko coś było z nich usłyszeć. Na pewno był dla mnie ciekawszym tramwajem niż nowocześniejsze 105N. Tramwajem którym bardziej przypadł mi do gustu był krakowski przegubowiec bazujący zresztą na 13N. Niestety w Warszawie go nie było.

  • Andrzej – 07.01.2013

    No i jak teraz będzie się udźwiękawiać filmy, których akcja dzieje się w Warszawie. Do tej pory, jak dźwiękowiec chciał podkreślić, że scena rozgrywa się w Warszawie, na bank było słychać rozpędzający się albo hamujący 13N.

  • Krakus – 07.01.2013

    Gdzie poza Warszawą jeździły 13N, skoro nie wszystkie trafiły do stolycy ??

  • qwerty – 08.01.2013

    Kilka sztuk jeździło na Śląsku

  • adi – 08.01.2013

    No podróżowałem tym gównem przez wiele lat i wreszcie nie musze oglądać tego szmelcu a tak dodam to jest 1 stycznia 2013 liniowo a oficjalnie 5 stycznia 2013 jeśli chodzi o zakonczenie eksploatacji

  • czytelnik – 10.01.2013

    Czekam kto potwierdzi, że w razie potrzeby 13N rozpędzało się i do 80 km/h (zjazdy do zajezdni na imieniny - aby przypalić hamowanie, itp )

  • Krakus – 11.01.2013

    Dzięki qwerty. A ma ktoś zdjęcia parówek ze Śląska gdzieś ??

  • Jacek Pudło – 13.01.2013

    Nawet na phototrans są http://phototrans.pl/14,16745,0,Konstal_13N_304.html

  • wert – 17.01.2013

    No podróżowałem tym gównem ale to już historia

Zapraszamy do dyskusji także na naszym profilu ! W jednym miejscu wszystkie środki transportu publicznego!

Dodaj komentarz

Aby móc dodawać komentarze należy się zalogować
Portal TransInfo.pl nie ponosi odpowiedzialności za treść zamieszczanych komentarzy. Mechanizm komentowania służy merytorycznej dyskusji dotyczącej informacji oraz materiałów umieszczanych w Portalu TransInfo.pl. Pragnąc przestrzegać obowiązującego prawa oraz zachować merytoryczny charakter dyskusji informujemy, że komentarze pozamerytoryczne, obraźliwe, utrzymane w tonie lekceważącym osoby trzecie lub zawierające jednoznaczne oskarżenia wobec tych osób będą usuwane. InfoBus zastrzega również sobie prawo redakcji bądź skrótów pojawiających się na portalu opinii.

Twój planner podróży


Z:
DO:
DATA
ODJAZDU
CZAS
ODJAZDU

SZUKAJ
Newsletter

Firma "JMK analizy rynku transportowego" oferuje na bieżąco aktualizowaną informację przetargową w zakresie dostaw taboru szynowego, autobusowego oraz obsługi linii komunikacyjnych. Wykup dostęp on-line!
Aktualizowane co miesiąc raporty na temat liczby zarejestrowanych nowych oraz używanych autobusów w Polsce to kompendium wiedzy na temat tego segmentu gospodarki. Analizy zawierają m.in. szczegółowe...
Sprawdź nasz nowy cennik reklamowy na rok 2019 Nasz portal działa w branży transportu publicznego od 2001 roku. Początkowo - tylko pod nazwą InfoBus.pl - obejmował tylko tematykę autobusową....